Yatakta dönerken, öne eğilirken ya da derin nefes alırken kaburgaların altında aynı ağrının tekrarlaması, bazen de bir takılma, kayma veya tıkırtı hissinin eşlik etmesi kayan kaburga sendromunun (slipping rib sendromu, SRS) belirtisi olabilir. Pek çok tetkik yapılmasına rağmen ağrının kaynağı açıklanamamış olabilir. Sorun her zaman durağan bir görüntüde izlenebilen bir bulgu olmayabilir; bazı hastalarda ağrı, hareket sırasında kaburga kıkırdağının komşu yapılara göre kaymasıyla ortaya çıkar.
Kayan kaburga sendromu nedir?
Alt kaburgaların ön kısmındaki kıkırdak bağlantıları, göğüs kafesinin alt sınırı olan kostal marjini oluşturur. Kayan kaburga sendromunda, çoğunlukla 8., 9. ve 10. kaburgalar çevresinde bu bağlantıların zayıflaması anormal harekete yol açabilir. Bu hareket kaburgalar arasından geçen siniri tahriş ederek ağrıya neden olabilir.
Hastalar bunu kaburga ucunda bıçak saplanır gibi bir his, keskin üst karın ağrısı, yan tarafta sızı ya da sırta yayılan rahatsızlık olarak tarif edebilir. Her hastada belirgin bir tıkırtı bulunmaz; tek başına tıkırtı hissi de tanı koydurmaz.
Hangi belirtilerde değerlendirme gerekir?
Özellikle tekrarlayan ve harekete bağlı olduğunda, aşağıdaki belirtiler muayenede kaburga kaynaklı nedenlerin araştırılmasını gerektirebilir:
- Alt kaburga kenarında veya üst karında belirli bir noktada toplanan ağrı,
- Gövdeyi döndürme, eğilme, öksürme veya bazı egzersizlerle artan rahatsızlık,
- Kaburgaların altında kayma, takılma ya da tıkırtı hissi,
- Ağrı nedeniyle uyku pozisyonunun sık değiştirilmesi ve günlük hareketlerden kaçınma.
Bu belirtilerin başka nedenleri de olabilir. Hikâyeye göre kalp, akciğer, sindirim sistemi, omurga ve kas kaynaklı durumlar da değerlendirilir. Tetkiklerin normal çıkması ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez; tek başına kayan kaburga sendromu tanısını da koydurmaz.
Tanı neden yıllarca gecikebilir?
Muayene sırasında ağrının olmaması, belirtilerin farklı bölgelerde hissedilmesi ve rutin görüntülemenin hareketi gösterememesi tanı sürecini uzatabilir. Zamanla tekrarlayan ağrı yalnızca bedeni değil; uykuyu, iş yaşamını ve kişinin kendi bedenine olan güvenini de etkiler. Birçok hasta, yıllarca süren yakınmaların ve farklı branşlara çok sayıda başvurunun ardından değerlendirmeye gelir. Bilimsel literatürde de bu gecikme görülmektedir: Hansen ve arkadaşlarının 435 hastalık çalışmasında, tanı ya da rahatlama arayışının ortanca süresi 36 ay, başvurulan hekim sayısı ise altı olarak bildirilmiştir.
Klinik muayene ve dinamik ultrason
Değerlendirme, ağrının yeri, başlangıcı ve onu tetikleyen hareketlerin konuşulmasıyla başlar. Muayene bulguları, hastanın tarif ettiği yakınmalarla birlikte ele alınır. Gerektiğinde dinamik ultrason, seçilen hareketler sırasında kaburgaların birbirine göre nasıl hareket ettiğini göstermeye yardımcı olur. Hareketi görmek tek başına yeterli değildir; görülen hareketin hastanın bildiği ağrıyla aynı yerde ve aynı anda örtüşüp örtüşmediği de değerlendirilmelidir.
MR, BT veya standart ultrason başka hastalıkları araştırmak için değerli olabilir. Ancak sorun harekete bağlı olduğunda, önceki görüntülemelerin normal olması değerlendirmeyi tek başına sonlandırmaz. Aynı şekilde, dinamik ultrasonda hareketin görülmesi otomatik olarak ameliyat gerektiği anlamına gelmez.
Tedavi seçenekleri
Tedavi kararı, belirtilerin şiddetine, günlük yaşama etkisine, muayene bulgularına ve kaburga anatomisine göre verilir. Her hastanın ameliyata ihtiyacı yoktur. Aktivite düzenlemesi, uygun ağrı yönetimi, kişiye özel rehabilitasyon ve seçilmiş olgularda enjeksiyon uygulamaları düşünülebilir.
Cerrahi seçenekler arasında kıkırdak eksizyonu, sütürle stabilizasyon ve kostal marjin rekonstrüksiyonu yer alır. Teknik seçimi hastanın anatomisine bağlıdır. Kaburga ya da kıkırdağın çıkarılması bazı hastalara yarar sağlayabilir; ancak çıkarma işlemi kalan anormal hareketliliği her zaman ortadan kaldırmaz ve kalıcı instabilite veya ağrısı olan bazı hastalarda yeniden değerlendirme gerekebilir. Ayrıntılar için Kostal Marjin Rekonstrüksiyonu sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kayan kaburga sendromu için hangi doktora gitmeliyim? Göğüs duvarı hastalıkları ve kayan kaburga sendromu konusunda deneyimli bir göğüs cerrahisi uzmanı değerlendirme yapabilir. Yakınmaların niteliğine göre diğer branşların görüşü de gerekebilir.
BT veya MR’ım normal olsa da bu sendrom olabilir mi? Evet. Harekete bağlı sorunlar rutin görüntülemede her zaman görülmeyebilir. Tanı; hikâye, klinik muayene ve gerektiğinde dinamik ultrason bulgularının birlikte değerlendirilmesine dayanır. Normal bir görüntüleme sonucu tek başına tanıyı ne doğrular ne de dışlar.
Her hasta ameliyat olmak zorunda mı? Hayır. Ameliyat kararı, ağrının günlük yaşamı ne kadar etkilediği, daha önce denenen tedaviler ve saptanan yapısal sorun dikkate alınarak verilir.
Daha önce kaburga kıkırdağım alındıysa yeniden değerlendirilebilir miyim? Evet. Önceki ameliyat raporu ve mevcut anatomi incelenerek ağrının olası nedeni araştırılabilir. Yeniden ameliyat gerekip gerekmediği kişiye göre belirlenir; herkes için gerekli veya yararlı değildir.
Randevu ve ek bilgi
Değerlendirmeden önce ağrının ne zamandır var olduğunu ve hangi hareketlerle tetiklendiğini not etmeniz yararlı olur. Önceki tetkik sonuçlarınız, aldığınız tedaviler ve varsa ameliyat raporlarınız da planlamaya katkı sağlar. Randevu için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Aynı konudaki ayrıntılı bilgiye drpectus.com adresinden de ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel muayene ve tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz.